Hiztegia

A | B | C | D | E | F | G | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | V | X | Z
párte ofizíal, parte ofiziála. (c). izena. PARTE. Noticiario de Radio Nacional, durante el período franquista. Gabeko amarretan izete zan parte ofiziala./ Entzun dozu partia? Oraindik badira irratiko eta telebistako berri-saioei hala deitzen dietenak.
partéra, partería. (c). izena. Comadrona, partera. Sin. komádrona.
párte txarréko, párte txarrekua(k). izena. PARTE ONEKUA EZ. Deabruaren partekoa edo. Komeriante, kanpotar ezezagun eta oro har jende susmagarriaz "parte txarrekoak" edo "beste partekuak" ote ziren zurrumurrua zabaldu ohi zen.   Decíase con cierto misterio de la gente desconocida, que se le suponía de mal vivir, gente que presumiblemente estaba de parte del demonio. Beste partekuak, parte txarrekuak ero, diabruan aldekuak ero; jente gaiztua danian ero. Bazittuan olako esaerak len. Klem./ Ijittuei eta olako parte txarreko jentiai etxako komestaziñoik emun biar. Pluralean, batik bat. PARTE ONEKUA(K) EZ IZAN. esap. Goikoaren esanahi berdintsua. Gure etxe inguruan dabillen gizon ori nola ta nai be ezta parte onekua. Sin. beste partéko.
pártez. 1. partez. (b). posposizioa. De parte de. Aman partez, bixkor joateko etxera./ Gorantziak ikastolako andereñuen partez. NOREN/ ZEREN partez. 2. partez. (b). posposizioa. Ordez.   En vez de. Neuk jokatukot zure partez./ Obe dozu ardauan partez ura eratia. ZEREN/NOREN partez. Ik. ordez.
partídu. 1. partido, partidúa. (a). izena. Partido deportivo. 2. partido, partidúa. (a). izena. Partido político. Ik. aldérdi. 3. partidu. (c). du aditza. Banatu. Repartir. Etara giñuan dirua danon artian partidu giñuan./ Ogixa etara ta partiduizu. Sin. errepartídu, banatu. Ik. ésniak partidu.
partídu-fúbol, partídu-fubóla. (b). izena. PARTIDO-FUBOL. Partido de fútbol. Partidu-fubola dago telebisiñuan. Bitxia bada ere, aurrekuaz atzera nahiz atzekoaz aurrera esaten da. Gauza bera fubol-kanpo eta kanpo-fubol. Sin. fubol-partídu.
partíka. 1. partika, partikía. (b). izena. Pértiga de carro. Partikia apurtu jako burdixai. Sin. burpartíka. írixak partikán sartu. (c). Gurdia ezarri idi pare uztartuari. 2. partika, partikía. (d). izena. Antzinako goldaren zurajea. Don.
partikúlar. 1. partikular, partikulárra. (b). adjektiboa. Particular, privado. Bide ori partikularra da. partikular joan medikuana. esapidea. Norberaren kontura joan, segurutik aparte. 2. partikular, partikulárra. (b). izena. Eskola orduetatik kanpoko eskola saioa, aparte ordaindua.   La particular. Bi suspenso etaraittu ta partikularrera bialdu biou. 3. partikular, partikulárra. (c). adjektiboa. Pertsona berezi samarrez inoiz entzuna.   Se oye decir de las personas especiales. Ori beti izan da partikular samarra. 4. partikular, partikulárra. (d). adjektiboa. Oso ona. Baiña zan ura aparta, ura partikularra edarra. JJp. Esaldian graduatzaile bezala edo darabil, oso, txit, zentzuan.
partizíño, partizíñua. PARTÍKETA. 1. partiziño, partiziñúa. (c). izena. Banaketa.   Partición, reparto. Pastelan partiziñua ondo eiñ, bestela burrukia dago ta. 2. partizíño, partizíñua(k). izena. PARTÍKETA(K). Txerria hiltzen zenean auzotar eta senideei egiten zitzaien txerriki oparia.   Regalo que se hacía a vecinos y parientes cuando se mataba el cerdo. Txarrixa iltze zanian auzoik urrenei tta senidiei, tta, eruate jakuen partiziñuak. Klem.
pártu. (c). du aditza. Joku batean, boletan batik bat, besteak adinako marka egin, besteak adina jo.   Igualar la marca; usado en los bolos, sobre todo. Baietz iria partu.
pártxe, pártxia. (b). izena. Parche. Gurpilen zulatuak konpontzekoak, sendakuntzarako gorputzean pegatzen direnak, eta abar.
pása, pásia, -ak. (c). izena. Pasa de fruta. Etaraizu pasa batzuk. Maats-pasa, okan-pasa, piku-pasa.
pasádera, pasáderia. (c). izena. Pasador, colador. Sin. pasadóre. Ik. iráztontzi.
pasadízo. PASAIZO. 1. pasadizo, pasadizúa. (d). izena. Pasoa, jende-pasoa. Pasadizo demasa dago gure etxe aurretik. Gutxi erabilia. pasádizuan. (c). adberbioa. De paso. Lanera doiala pasadizuan ogixa artzen dau Bolintxon./ Erratxu zanak erosi ei zetsezen pasadizuan zoiazen motxaillaren batzuri txerrikumeren batzuk. (SM Zirik) 2. pasadizúa. (d). izena. Igarobidea, pasalekua. Esatia pasaizo bat da, ardixak eta esparrutik ertetzeko pasaizua.(Lar Antz). 3. pasadizúa eiñ. (c). Kunplitu, minimoak bete. Bazkai pasadizua ein zebenian, siestara joan zien danak.
pasadóre, pasadoría. (c). izena. Colador, pasador. Sin. pasádera. Ik. iráztontzi.
pasaéra, pasaería. (c). izena. Pestillo pequeño. Ik. txinget.