Hiztegia

A | B | C | D | E | F | G | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | V | X | Z
pin-paun
piñu-ázi
pin-paun. onomatopeia. (Eibar) PIN-PAN. "Atien zaratia haiziak itxi eta zabaldu egitten dittuanian, indarrez; baitta beste edozein kolpe be." (SB Eibetno).
pínpiñ, pinpíña. (d). izena. Neguta. Ik. negúta.
pínpiño bédar, pínpiño bedárra. (d). izena. . Celidonia. Ik. iódo bédar.
pinplau. (c). aditza. (eufemismoa.) Mozkortu. Puxkat pinplau zanian, aora etorri jakozen danak esan zotsan./ Nik uste dot Karlos puxkat pinplauta zeuala atzo. Gehienetan "puxkat" aurretik. Lafiau baino leunagoa da.
pinpórta, pinportía. (c). izena. Gorputzean nahiz landare batean irteten den garau edo irtenunetxoa.   Grano o bulto en el cuerpo o en un vegetal. Pinportatxo batek urten dost belaunian./ Txatiak pinporta baten lakotxe surra dauka. Klitorisa izendatzeko ere entzuten da. Edozein aletxo borobili ere deitzen zaio: iriña dana pinportak eindda dago.
pínttana. .
© Jaione Isazelaia
1. pínttana, pínttania. (c). Babarrun-klase pinttoa . Ik. tolósa bába, baba.
2. pinttana, pinttania. adjektiboa. Animal moteado.  (SB Eibetno).
pinttáu. . 1. pinttau. (b). du aditza. PINTAU. Margotu.   Pintar. Kotxiak pinttau premiñia dauka. Pintau entzuten da orain gehiago. 2. pinttau. (b). du aditza. Dar resultado, medrar. Dendia jarri dau; eztakigu pinttauko daben./ Orrek desiertuan be pinttau eingo leukek.
píntto, pínttua. (c). adjektiboa. Bi koloretakoa, hauek nahasturik daudenean.   Pinto, moteado. Bei olandesei bei-pinttuak esate jakue./ Jertse pintto bat zeroian. Abereei buruz, batik bat, baina gauzei buruz ere bai. Behiei buruz, BEI-PINTTA edo PÍNTTA.
pinttóre, pinttoría. (b). izena. PINTORE. Pintor.
pinttúra, pintturía. (b). izena. Pintura. Pintura.
píntxe, píntxia. (a). izena. Pintxe.
píntxo-píntxo jántzi. (c). esapidea. (lagunartekoa.) PINTXI-PINTXI JANTZI (EIB.). Dotore-dotore jantzi.   Vestirse elegantemente. Aura egunero kafia artzera joaten da pintto-pintto jantzitta.
pintzel, pintzéla. (b). izena. Pincel.
piña, píñia. (d). izena. Lehengo erradiodun gurdien gurpiletan, kanpoko zirkunferentzia osatzen duen pieza bakoitza. Piña bakoitzak bi radio. Angel. Gurpilak sei edo zazpi piñakoak izaten ziren, eta horrela deitzen zitzaien: sei piñako gurpila edo zazpi piñako gurpila. Beraz, hamabi edo hamalau erradiokoak.
piñari-ongo. 1. piñari-ongo, piñari-ongua. (Eibar) boletus pinoptilus. Boleto de pino (SB Eibetno). 2. piñari-ongo, piñari-ongua. suilus luteus. Boleto viscoso, anillado (SB Eibetno). 3. piñari-ongo, piñari-ongua. suilus variegatus. "Boleto variegado." (SB Eibetno).
© Asier Sarasua
piñátela, piñátelia. (b). izena. . PIÑÚTELA, PINATEILLA, PIÑU-PERRETXIKU. Lactarius deliciosus. Níscalo, robellón. Pinudietan ugari hazten den perretxiku gorrixka gozoa. Sin. nískalo, robillóe, -i.
píñu, piñúa. izena. . Pino. Pinu klase asko dago, baina hemen daukagun ia bakarra pinus radiata delakoa da. piñú beltz, piñu beltza. (b). izena. . Pinus radiata.. Insinia, gure basoetako jaun eta jabea. Sin. ínsini. piñu maritimo, piñu-marítimua. izena. pinus pinaster. Pino marítimo. Suelorako Gineako zera sartzen dok, gaurko egunian dana Gineakua, bai. Len sartzen zan alarzia eta maitimua. Sebas. Pinu mota hau markerian ere erabiltzen ei zen. Pinu maritimoa Landetako pinua da, eta Oñati inguruan ere aurki dezakegu. piñu norte, piñu nórtia. (c). izena. pinus nigra. Pino norte. Piñu nortia estranjeixakua, baiña ona zan suelorako. Sebas. piñu puntabera, piñu puntaberia. izena. (Eibar) chamaecyparis lawsoniana. Ciprés de lawson. Sin. lauzírien. piñu zúri, piñu zuríxa. (d). izena. . larix decidua. Alerce. Bi baserri daoz Kostei tta Olakorta. Ixendakuak basarrixak, e; oiñ ia ixa jausten. Ustuta dare ogetaka urtietan. Piñu zurixa dago an, piñu zurixa urtebetekua, da antxe dakadaz oiñ antzuak. Enr. Sin. álerze. piñú-álerze, -ia, piñu-alerzia. (d). izena. Alerce. Sin. álerze, piñu zúri.
piñú-káskara, piñú-káskaria. (c). izena. Piña. Piñu-kaskarak onak die sutarako. Sin. piñubúru, artabúru.
Piñu-momorro, piñu-momorrua. (c). esaera. PIÑU-KOKO. Procesionaria. Putia, piñu-momorua eta guardazibilla ez ei da sekula faltako. Esaera ez oso zaharra. Sin. infarnuko katu.