Hiztegia

A | B | C | D | E | F | G | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | V | X | Z
matráilla
matxóe, -i
matráilla, matraillía. (b). izena. Carrillo, moflete, mejilla. Gizon bapua dago matrailla ederrekin. 2 komentario matráilla-górri, matráilla-gorrixa. (c). izena. De pomulos rosados. Potolo matrailla-gorri bat da jefia. Sagar mota batzuez ere bai: Sagar matrailla-gorrixak erosittut.
matraillazúlo, matraillazulúa. (c). izena. Masaileko zuloa. Arek dauzka matraillazuluak; ziero flakatuta dago. Argal egotearen ezaugarri da matrailazuloak izatea.
matraillázur, matraillazúrra. (b). izena. Mandíbula. Matraillazurra apurtu zotsan ekubilkara batekin.
matrailléko, matraillekúa. (b). izena. MATRAILLEKO. Belarrondokoa.  Sopapo, tortazo en la cara. Ixilik ezpazare matrailleko bat emongotsut. Esku zabalarekin ematen dena omen. Ik. belárrezkiñako, belárrondoko, zaplatéko.
mátraka. komentario 1
© Josu Okina
1. mátraka. (b). izena. Neskatila bihurri eta geldi egon ezin dena.   Se dice de las chicas revoltosas. Len formala zan baiña matraka majua eindda dago./ Ume denporia? Matraka galantak giñala, amen, eskolan. Eli.
© Josu Okina
2. matraka, matrakia. izena. (Leintz) Bihorrak-eta uxatzeko erabiltzen den trastea.   Carraca. Ik. kárraka.
mátrakakerixa, mátrakakerixia. (c). izena. Matrakaren ekintzak. Baiña guk matrakakerixak an be aundi-aundi-aundixak ein giñuzen. Eli. Azen.: matrakakeríxa, -ía ere bai.
matrákau. (d). du aditza. Jipoitu.   Maltratar, golpear a alguien. Ik. mangáu.
matriz, matríza. (c). izena. Matriz. Ik. umétoki.
mátxar. 1. matxar, matxárra. (d). adjektiboa. Defectuoso, -a, deforme, de mala calidad. Bastante matxarrak dare aurten tomatiak. 2. matxar, matxárra. (d). adjektiboa. (Leintz) Txikia, kaskarra. 3. matxar, matxárra. (c). izena. ARTAMÁTXAR. Artaleak falta zaizkion artaburua.   Mazorca de maíz defectuosa. Matxarrak txalei emuten jakue. Sin. artákaskar, artámatxar.
mátxet, matxéta. (d). izena. Machete. Bayoneta de fusil, en la cita. Mátxetak, kutxilluak ez, matxetak. Da matxetak eukan kanala, da kanal aretaraiñok sartu ezkerok, ba aura, enbenenau eitte i zan personia. Ben. Ik. baióneta.
© Jaione Isazelaia
matxienbra, matxienbria. (c). izena. Egurrak elkar josteko erabiltzen den sistema. Ohol bati kanala ateratzen zaio eta besteari kanal horren neurriko irtenunea. Irtenunea kanalean sartzen denean, kola eman eta ez dira askatzen.   Machiembra. komentario 1
© Jaione Isazelaia
matxienbradora, matxienbradoria. (c). izena. Matxienbra ateratzeko makina.   Machiembradora.
© Jaione Isazelaia
matxienbrau, matxiénbrau. (c). aditza. Irtenunea duen ohola kanala duenean sartu. Baita, horretarako oholak prestatu.   Machiembrar. Gero ailleatzen zanian obria eitteko sasoia, matxienbrau. Lar. Sin. arremetu.
© Jaione Isazelaia
matxíngarratz, matxíngarratza. (c). izena. . rumex acetosa. Acedera. Lehengo neska-mutikoek hartu eta haginkatu egiten zuten, belar honen gustu garratza dastatzeko. Oso zuztar sendoa dute eta arrak eta emeak izan daitezke. Sin. bedar gárratz.
matxíngorri, matxíngorrixa. (b). izena. MATXINGORRINGO, MARIGORRINGO. Amona mantalgorri.   Mariquita, solitaña. Matxingorrin, gorrin gorringo, biar zer egingo? Klem. Zera kantatzen zaio hegan egin dezan: Matxingorrin, gorrin gorringo, biar zer egingo? Klem.
©
matxínsalto, matxínsaltua. (a). izena. Saltamontes. Sin. saltamatxin. (Eib.).
matxiñ, matxíña. (d). izena. (Oñati) "El mazo grande de hierro de las ferrerías antiguas." (Izag Oñ). komentario 1
matxiño. komentario 1 1. matxiño, matxiñua. izena. (Oñati) "Animal fuerte." (Izag Oñ) 2. matxíño, matxíñuak. izena. (Oñati) "Mote con el que se llama a los de Araoz." "Matxinokeixaak: dar palizas, etc." (Izag Oñ). 3. matxino, matxinua. izena. (Eibar) "Prensa de forja, martillo pilón." (SB Eibetno) komentario 1